Nhân ngày sinh của nữ sĩ Anna Akhmatova 23/6: Anna Akhmatova – một hồn thơ Nga

Nguyễn Xuân Hòa giới thiệu và dịch

26/06/2021 20:58

Akhmatova thổ lộ rằng suốt đời bà chưa bao giờ để cho ngòi bút làm thơ ngơi nghỉ trên trang viết. Hình như bà sinh ra là để làm thơ và có duyên nợ với thơ.

tranh-nu-si-nga-1624715819.jpg
 

Mặc dù Anna Akhmatova  (23/6/1889 – 5/3/1966)  sinh ra ở gần  thành phố cảng Odessa, nơi dạo ấy thân phụ của nữ sĩ tương lai là kỹ sư hải quân về hưu, nhưng từ tấm bé Anna đã theo gia đình đến Pavlovsko, rồi sau đó về ở Hoàng thôn, một trung tâm văn hóa nổi tiếng gần kinh đô Petersburg của nước Nga xưa. Nơi đây Akhmatova đã trải qua tuổi ấu thơ cho đến hết thời thiếu nữ.

Tuổi cắp sách đến trường dễ nhạy cảm được trải qua ở nơi trung tâm văn hóa gần chốn kinh kỳ đã sớm để lại một hồn thơ Nga trong tâm tưởng cô bé Anna lúc bấy giờ mới mười một tuổi. Đó là năm Akhmatova bắt đầu làm thơ. Những cảm xúc thơ đầu tiên của tuổi nhỏ Akhmatova, như sau này nữ sĩ kể lại, chịu ảnh hưởng của thơ Đerzhavin và Nekrasov trước khi ảnh hưởng thơ Pushkin đến chiếm lĩnh hồn thơ bà.

Akhmatova thổ lộ rằng suốt đời bà chưa bao giờ để cho ngòi bút làm thơ ngơi nghỉ trên trang viết. Hình như bà sinh ra là để làm thơ và có duyên nợ với thơ.

Thơ Anna Akhmatova là tiếng nói riêng đằm thắm, tiếng nói được nén chặt bật ra từ con tim chất phác, không dối lừa, tiếng nói giàu sức chứa bên trong. Đọc thơ Akhmatova, mỗi người dân Nga đều cảm thấy trong thơ bà có sự hòa đồng với những suy nghĩ của mình. Akhmatova là một hồn thơ Nga chân chính, một hiện tượng thơ lớn đáng chú ý trong nền thơ ca Nga Xô viết.

Từ đầu năm 20 (thế kỷ XX) bà đã có tên tuổi trên văn đàn thơ ca Nga Xô viết, thơ bà được phổ biến rộng rãi khắp nước Nga, được những người dân Nga bình thường yêu thích, tìm đọc và nhớ nhập tâm nhiều bài. Nhưng văn nghiệp của bà đã trải qua hai lần bão tố: lần đầu, chồng bà, nhà thơ Nikolai Gumilov (trong nhóm nhà thơ Đỉnh cao gồm có Gorođetski, Kuzmin và thời kỳ đầu có Gumilov, Akhmatova, Manđelstam) bị kết tội chống chính quyền Xô viết và lãnh án tử hình; lần thứ hai bà bị lên án chính thức trong một nghị quyết “về tạp chí Ngôi sao và Leningrad” (năm 1946). Nhưng sông có khúc, người có lúc, 42 năm sau, năm 1988, trong công cuộc cải tổ về mọi mặt ở Liên Xô, danh dự nhà thơ của bà đã được khôi phục trong một nghị quyết khác của TƯ Đảng Cộng sản Liên Xô.

Những tác phẩm chính về thơ ca: các tập thơ Chiều hôm (1912), Chuỗi hạt (1914)), Bầy chim trắng (1917), Lời thề (1941)… và cuối đời là tập thơ Thời gian trốn chạy (1965). Các tiểu luận của bà chủ yếu viết về cuộc đời và sáng tác của thi hào A.S. Pushkin.

Anna Akhmatova dịch ra tiếng Nga khá nhiều thơ nước ngoài và thơ ca các nước cộng hòa trong Liên bang Xô viết, đáng kể là bà đã để nhiều tâm sức dịch những áng thơ trữ tình cổ đại Triều Tiên, Trung Quốc, trong đó có bài thơ trường thiên Ly Tao của nhà thơ Khuất Nguyên (khoảng năm 340 - 278 trước công nguyên, danh nhân văn hóa được thế giới kỷ niệm năm 1953).  Bà được UNESCO lấy tên đặt cho năm 1989 là Năm văn hóa thế giới nhân kỷ niệm 100 năm sinh của bà.

  ANNA AKHMATOVA

   (LB Nga)

 ĐỪNG LÀM NHÀU LÁ THƯ EM…

 

 Đừng làm nhàu lá thư em, anh nhé

 Hãy đọc hết lời em nói trong thư

 Em đã chán làm người không quen biết

 Làm người dưng nhìn bước anh đi.

 

 Đừng nhìn thế, đừng cau mày giận dữ

Em là của anh, anh vẫn hằng yêu

Em đâu phải là nàng tu sĩ

Cô gái chăn cừu hay công chúa con vua.

 

Chiếc áo xám ngày thường em mặc

Và đôi giày vẹt gót em đi…

Nhưng vẫn như xưa -  vòng tay ôm nóng bỏng

Vẫn nỗi kinh hoàng trong đôi mắt mở to.

 

Đừng làm nhàu lá thư em, anh nhé

Đừng khóc than về sự dối lừa

Hãy cất đi lá thư em thật kỹ

Tận đáy sâu chiếc tay nải nghèo xơ.

 

ТЫ ПИСЬМО МОЁ, МИЛЫЙ, НЕ КОМКАЙ

Ты письмо мое, милый, не комкай.

До конца его, друг, прочти.

Надоело мне быть незнакомкой,

Быть чужой на твоем пути.

 

Не гляди так, не хмурься гневно,

Я любимая, я твоя.

Не пастушка, не королевна

И уже не монашенка я —

 

В этом сером будничном платье,

На стоптанных каблуках...

Но, как прежде, жгуче объятье,

Тот же страх в огромных глазах.

 

Ты письмо мое, милый, не комкай

Не плачь о заветной лжи.

Ты его в твоей бедной котомке

На самое дно положи.

1912

 

 

Bạn đang đọc bài viết "Nhân ngày sinh của nữ sĩ Anna Akhmatova 23/6: Anna Akhmatova – một hồn thơ Nga" tại chuyên mục Văn hóa - Xã hội. | Hotline: 08.4646.0404 | Email: toasoan@vanhoavaphattrien.vn